Türkiye hukuk sisteminde, bir trafik kazası sonrası aracın onarım süresince kullanılamamasından doğan zararlar iki ana başlıkta incelenir: Ticari Kazanç Kaybı ve İkame Araç Bedeli. Bu iki kavram sıkça karıştırılsa da, aracın kullanım amacına göre farklılık gösterirler.
Ticari Kazanç Kaybı (Kâr Mahrumiyeti)
Bu tazminat türü, kazaya karışan aracın gelir getiren bir araç (taksi, dolmuş, servis, kamyon, iş makinesi vb.) olması durumunda söz konusu olur.
-
Kapsam: Aracın serviste kaldığı veya parça beklediği süre boyunca çalışamaması nedeniyle sahibinin mahrum kaldığı net gelirdir.
-
Hesaplama: Toplam cirodan; yakıt, şoför yevmiyesi ve yıpranma gibi yapılmayan giderler düşülerek net kazanç kaybı hesaplanır.
-
İspat: Vergi levhası, oda kayıtları veya benzeri belgelerle aracın ticari olduğu ispatlanmalıdır.
⸻
İkame Araç Bedeli (Araç Mahrumiyeti)
Bu tazminat türü ise genellikle hususi (şahsi) araçlar için geçerlidir.
-
Kapsam: Aracın onarım süresi boyunca sahibinin ulaşım ihtiyacını karşılamak için ödemek zorunda kaldığı (veya piyasa rayicine göre ödemesi gereken) araç kiralama bedelidir.
-
Kural: Araç kiralansa da kiralanmasa da, Yargıtay içtihatlarına göre "araçtan mahrum kalınan süre" için makul bir bedel ödenmelidir.
-
Hesaplama: Aracın marka ve modeline uygun, emsal bir aracın günlük kiralama bedeli baz alınır.
Süreç Nasıl İşler?
-
Kusur Tespiti: Kazada karşı tarafın kusurlu olması gerekir. Kendi kusurunuz oranında tazminat alamazsınız.
-
Makul Süre: Tazminat, aracın serviste yattığı her gün için değil, o hasarın teknik olarak onarılması gereken makul süre üzerinden hesaplanır (Örn: Parça beklenmesi nedeniyle 30 gün yatan araç için eksper "10 günde tamir edilirdi" derse, 10 günlük ödeme alınır).
-
Dava/İcra: Karşı tarafa bir ihtarname gönderilebilir veya doğrudan ilamsız icra takibi başlatılabilir. İtiraz gelirse "İtirazın İptali" davası açılır.
Dilerseniz, kazadaki kusur oranınıza veya aracınızın ticari olup olmadığına göre size özel bir yol haritası çıkarabilir ya da örnek bir talep dilekçesi hazırlamanıza yardımcı olabilirim.